Bosbeheer voor een gevarieerder bos

In 2023 gaan we kleinschalig van start met het bosbeheer ten noorden van ingang Oranjekom/Oase. We beginnen eind 2022 met het blessen van bomen.

Variatie terugbrengen

In de huidige bossen in de Amsterdamse Waterleidingduinen (AWD) ontbreekt vaak de variatie van verschillende lagen en soorten, horizontaal of verticaal. Onze bossen bestaan nu op veel plekken uit twee lagen. Er is een ondergroei van grassen of adelaarsvaren en groepjes bomen (boomopstand) van dezelfde leeftijd en vaak dezelfde soort. 

Voor een betere kwaliteit en voor de beleving van het bos in de AWD, is het goed om meer variatie en structuur erin aan te brengen. Dat gaan we vanaf 2023 kleinschalig doen. In vorige jaren hebben we wel bomen gesnoeid of verwijderd als ze gevaarlijk overhellen bij de paden en kanalen of bij de ingangen. Ook hebben we in de winter van 2017-2018 we bosbeheer gedaan waarbij we meer ruimte hebben gegeven aan duineigen boomsoorten. 

Door gericht en kleinschalig beheer te doen, brengen we weer variatie in het bos. Hierdoor behouden we deze bossen voor de komende generaties, omdat er een gevarieerder bos ontstaat van verschillende soorten en leeftijden. 

Wat gaan we doen?

De variatie in de bossen terugbrengen gaan we doen door verjongingsplekken te maken. Dit zijn gaten of openingen in het bos van één keer tot maximaal twee keer de boomlengte van de boomopstand. De keuze van de locaties van deze verjongingsplekken is niet zomaar gedaan. Er is gekeken naar de natuurwaarden van de plek en naar de belevingswaarden voor bezoekers van het bos. 

Voorbereiding met stip en streep

Voorafgaand aan de werkzaamheden blessen we de bomen. Dit houdt in dat wij stippen en strepen van verschillende kleuren op de stamvoet van de bomen zetten. Die stippen en strepen geven aan wat er met de boom gaat gebeuren:

  • Oranje stip: boom wordt gespaard.
  • Groene streep: ringen en laten afsterven.
  • Groene stip: afzagen en blijft achter.
  • Roze stip: afzagen en afvoeren.
  • Roze streep: omtrekken of lieren en blijft achter op de grond of hangend. 

Als een boom een oranje stip krijgt, wordt 10 meter afstand van de boom gehouden tijdens het werk op die plek. We kijken dan of er mogelijk geschikte holtes of scheuren zijn voor vleermuizen en andere soorten.

Veiligheid voorop

Tijdens de werkzaamheden worden voor de veiligheid van mens en dier gedeeltes van de wandel- en ruiterpaden tijdelijk gesloten. Hoewel het indrukwekkend werk is om te zien, blijf voor uw eigen veiligheid altijd op ruime afstand van de werkzaamheden. 

 

 
 
 

Keuze van de locatie

Om de plaats van de verjongingsgaten te bepalen is voor de natuurwaarden gekeken naar:

  • Diversiteit in boomsoorten
  • Aandeel inheemse soorten
  • Voorkomen invasieve exoten
  • Variatie in bosstructuur
  • Aandeel verjonging
  • Hoeveelheid dood hout (diameter, staand, liggend)
  • Aanwezigheid bijzondere natuurwaarden, zoals holtes en horsten

Voor de belevingswaarden van het bos is gekeken naar:

  • Karakteristiek bosbeeld
  • Afwisseling in bosbeeld op landschapsschaal
  • Afwisseling in boomsoorten
  • Karakteristieke bomen
  • Brede boomkronen en dikke stammen
  • Veiligheid langs de infrastructuur
  • Natuurlijk ogend bosbeeld met beperkte zaagsporen, zaagrestanten en rijsporen

Wat gaat, wat blijft?

Bij het maken van een verjongingsplek, maken we diverse keuzes. Zo blijft er een aantal schermbomen staan. Dit zijn grote bomen die zorgen dat het bosklimaat behouden blijft. Ook andere gewenste boom- of struiksoorten laten we staan, zeker als ze van een verschillende leeftijd zijn.  

Een aantal bomen wordt geringd of omgetrokken. Dit doen we om de hoeveelheid staand en hangend dood hout te vergroten. We laten daarom ook een aantal bomen liggend achter. Hiermee brengen we het aandeel dood hout op  ongeveer 20 tot 30 procent van het totaal. 

Bij dit kleinschalige bosbeheer maken we takkenrillen voor kleine zoogdieren en vogels. Een deel van de omgezaagde bomen halen we weg. Dit vergoedt een klein deel van de beheerkosten. 

Uitvoering

Bij de werkzaamheden gebruiken we een kettingzaag. De bomen die worden verwijderd, trekken we met een lier uit het bos. Met een kraan leggen we eerst die bomen langs de klinkerwegen of de paden. Wat later worden ze afgevoerd. 

Er wordt één verjongingsplek met een raster afgeschermd voor de damherten. Hier planten we een aantal struikvormers aan, zoals lijsterbes, inheemse vogelkers, kardinaalsmuts en hulst. Door het raster kunnen damherten hier niet bij en kan de aanplant groeien. 

Door deze ingrepen verbeteren we de kwaliteit en variatie van het bos. Verschillende duineigen soorten planten, dieren en insecten profiteren hiervan. 

Tijdpad

In november 2022 starten we met het blessen (het zetten van de stippen en strepen) van de bomen. Begin 2023 is de start van het kleinschalig bosbeheer ten noorden van ingang oranjekom/Oase. 

Documentatie

Meer weten over het bosbeheer? Lees dan het document Bos in de duinen dat destijds in de Amsterdamse gemeenteraad is behandeld.