Een gezonder bos

Dit najaar 2017 maken we in het noordoosten van het duin meer ruimte voor duineigen bomen. We starten bij het Noordoosterkanaal. In het verleden zijn op veel plekken langs kanaaloevers bomen geplant die hier eigenlijk niet thuishoren. Denk bijvoorbeeld aan de (uitheemse) populier, robinia en zwarte den. Ook staan er bomen zoals abeel en gewone esdoorn die de openheid van het duin bedreigen. Een deel van deze bomen gaan we verwijderen. Gelukkig staan er ook al veel duineigen bomen zoals de eik, els, berk en beuk. Juist deze bomen en daarnaast jonge boompjes krijgen straks de ruimte om uit te groeien. Daarnaast zorgen we ervoor dat er ruim voldoende dood hout in het bos blijft waar dieren en planten volop van profiteren. De oudere bomen kijken we allemaal goed na op veiligheid voor wandelaars. Zo kun je ook in de toekomst blijven genieten van een gevarieerd en gezond bos. 

Zorgvuldig kiezen

Ongeveer 700 ha van de 3.400 ha van ons duin bestaat uit bos. We willen graag een gevarieerder en natuurlijk bos. Dit najaar starten we met het beheer. We gaan aan de slag langs het Noordoosterkanaal, Van der Vlietkanaal, Sprenkelkanaal, de Oranjekom en rondom het Zwarteveldkanaal. We hebben zorgvuldig gekeken waar precies de bomen staan die hier niet thuishoren. We halen een deel van deze bomen weg om meer plek te maken voor de groei van duineigen bomen. Soms ringen we ze, zodat ze doodgaan en een leefplek worden voor dieren en planten. Een groot deel van de bomen die hier eigenlijk niet thuishoren, laten we nu staan. Over een paar jaar kijken we opnieuw welk beheer er nodig is. Zo zorgen we dat het bos langzaam steeds natuurlijk wordt, met veel ruimte voor duineigen bomen. Bomen die bijvoorbeeld mooi in het landschap passen laten we ook staan.

 

Voorbereiding met stippen

Om zorgvuldig te kunnen werken geven we precies aan om welke bomen het gaat. Daarom krijgen ze vooraf een stip. Een oranje stip geeft aan dat er holtes in de boom zijn en er bijvoorbeeld een vleermuis of marter kan wonen. Om het zekere voor het onzekere te nemen laten we holle bomen en de bomen er omheen altijd staan. Een groene stip betekent dat de boom gekapt wordt en blijft liggen voor dood hout. Heeft de boom een groene streep, dan ringen we hem en wordt hij dood staand hout. Een boom met een roze stip gaan we kappen en afvoeren. Het kappen, ringen en afvoeren doen we van september 2017 t/m februari 2018.

Wat gebeurt er met het hout

Een deel van de omgezaagde bomen halen we weg. Van het hout maken we bijvoorbeeld banken voor in het duin, of palen en hekken. Het hout dat overblijft verkopen we waarmee we een klein deel van de beheerkosten terugverdienen. Waar het kan laten we hout liggen. Dood hout is een prachtige leefplek voor insecten, vogels, mossen, schimmels en planten. Hiermee maken we de cirkel weer rond. De bomen die we ringen sterven langzaam af. Ze worden staand dood hout. Een ideale plek voor spechten om hun hol in te maken. Ook vleermuizen voelen zich thuis in de spleten en holletjes van een dode boom.

 

Bosbeheer komende jaren

Het ruimte maken voor duineigen bomen komt voort uit onze nieuwe bosbeheervisie. De Bosgroep heeft deze voor ons opgesteld. Op dit moment zijn we bezig met het definitief maken van de visie. Daarna is hij hier te downloaden. Deze  richtingevende visie werken we de komende jaren uit tot concrete maatregelen. Daarbij wegen we telkens alle belangen mee. Onze focus ligt op het verjongen van het bos en herstellen van de struiklaag. We maken bijvoorbeeld open plekken door bomen te verwijderen. Hierdoor kan weer licht op de bodem schijnen. Jonge boompjes profiteren hiervan en komen spontaan op. Ook gaan we jonge boompjes aanplanten. Daarnaast geven we de bestaande duineigen bomen zoals de eik, els, berk en beuk meer ruimte en licht om verder te groeien. Dat doen we door bomen te verwijderen, te ringen of hout te laten liggen. Hiermee zorgen we dat het bos sterk en gezond wordt, klaar voor de toekomst. Een deel van het hout wordt weer duurzaam gebruikt.

Natuurlijk en gevarieerd

Sinds de jaren 70 streven we ernaar om de aangeplante bossen te veranderen in meer natuurlijke bossen. De opkomst van de Amerikaanse Vogelkers gooide al snel roet in het eten. Deze struik overwoekerde alle duineigen bomen en struiken. Het maken van ruimte had niet veel zin, want werd meteen ingenomen door deze struik. Mede dankzij een mooie Europese LIFE+ subsidie is het overgrote deel van de Amerikaanse Vogelkers de afgelopen jaren verwijderd. Hierdoor is letterlijk ruimte ontstaan voor de duineigen bomen en struiken. De verjonging van het bos krijgt hierdoor weer kans. En soms geeft ook een storm zoals in 2015 behalve schade ook ruimte voor verjonging van het bos.

Dood hout leeft

Dode bomen en takken horen helemaal thuis in een natuurlijk kringloop in het bos. Zoogdieren, insecten, vogels, mossen, schimmels en micro-organismen leven van het dode hout. Ze vinden er hun schuilplaats, smullen ervan en maken zo de kringloop weer rond. Dode gespleten bomen, omgekiepte wortelkluiten en stapels takken worden een mooie groeiplaats of schuilplaats voor veel bijzondere diertjes en planten. Als we hout laten liggen ziet het er in het begin misschien een beetje rommelig uit, maar al snel verschijnen er bijvoorbeeld de prachtigste paddenstoelen.

Boomverzorging

Op verschillende plekken in het duin zie je prachtige oude lanen die vroeger bij een landgoed of boerderij hoorden. Een mooi voorbeeld daarvan is de Beukenlaan tussen ingang Oranjekom/Oase en ingang Panneland. De monumentale grote beuken hier worden regelmatig gecontroleerd op veiligheid. Grof dood hout en gevaarlijke takken halen we weg om vallende takken te voorkomen. We snoeien deze bomen zodat ze geen gevaar opleveren voor wandelaars. Soms is het nodig om een boom te kappen. Dit werk wordt uitgevoerd door gespecialiseerde boomverzorgers. Vanaf een hoogwerker of gezekerd aan stevige touwen.
Monumentale bomen in het duin buiten de lanen beheren we niet. Zij ontwikkelen zich eeuwen lang op een natuurlijke manier. Als ze minder vitaal worden gaan ze langzaam dood. Zowel in deze bomen als die langs de lanen ontstaat vaak veel nieuw leven. Holtes en scheuren zijn een fijne leefplek voor bijvoorbeeld vleermuizen, boommarters en spechten.

Aanpak van stikstof

Het bosbeheer aan de noordoost rand wordt mede mogelijk gemaakt door de provincie Noord Holland en maakt onderdeel uit van het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Stikstof zorgt er voor dat de natuur sneller verruigt en dichtgroeit, waardoor bijzondere duinplanten het moeilijk krijgen. Met deze bijdrage kunnen we het tij keren en de natuur weer robuuster maken.