Natuurvriendelijke oevers

Waternet maakt waar dat kan langs kanalen en toevoersloten natuurvriendelijke oevers. We geven deze oevers terug aan de natuur. Dit waardevolle natuurherstel is mogelijk terwijl ook de drinkwaterproductie wordt verhoogd naar maximaal 75 miljard liter per jaar. Dat doen we met een aangepaste werkwijze. Zo blijven we goed zorgen voor de duinnatuur, we versterken de biodiversiteit en kunnen voldoende drinkwater leveren aan Amsterdam en omstreken. Klik op deze link om meer te lezen over de uitbreiding van de drinkwaterproductie (u verlaat deze pagina).

Nieuwe oevers bij het Noordoosterkanaal en Barnaartkanaal

Van 31 augustus tot half oktober 2026 maken we bij het Noordoosterkanaal, aan de kop van het infiltratiegebied, nieuwe natuurvriendelijke oevers. De bestaande oeverkant wordt afgegraven. Zo ontstaat er een vochtig oever en dat is een gunstige omgeving (habitat) voor bijzondere duinplanten en beschermde dieren, zoals de rugstreeppad. 

Elektrisch afgegraven grond

De werkzaamheden doen we met elektrische wagens en graafmachines, om CO2-uitstoot te voorkomen. De afgegraven grond blijft in het duin. We gebruiken de grond van de locatie om het wandelpad te herstellen dat ligt aan de noord-westzijde langs het Noordoosterkanaal. Tijdens het werk mag dit pad niet worden betreden. Het werk moet voor iedereen veilig kunnen worden uitvoerd, voor kijkende wandelaars en voor de uitvoerende aannemer. De grond heeft ook tijd nodig om in te klinken. Eromheen struinen mag. Snel oversteken mag als het echt niet anders kan en ook alleen als dat veilig is. 

Onderstaande foto van het Noordoosterkanaal is vanaf de noordoostkant, in de bocht, gemaakt. Rechts is de brug bij ingang Zandvoortselaan te zien en naar links stroomt het water naar de Oranjekom. De werkzaamheden aan het wandelpad zijn aan de overkant. 

Het Barnaartkanaal ligt in het infiltratiegebied (met verboden toegang). De grond afkomstig van de natuurvriendelijke oevers die hier worden gemaakt, wordt voor een deel direct bij dit kanaal hergebruikt. De resterende grond wordt naar het zanddepot gebracht. Dat bewaren we voor later hergebruik.

Natuurherstel bij eerder werk goed te zien

Langs het Westerkanaal en de toevoersloot zijn in augustus 2022 al prachtige natuurvriendelijke oevers gemaakt. Het werkpad dat langs het Westerkanaal lag en gebruikt werd voor het beheren van de waterzuivering, was door een andere werkwijze niet meer volledig nodig. Op enkele plekken is toegang nog steeds nodig, maar voor het overgrote deel is het pad teruggegeven aan de natuur. 

Kijken vanaf de betonweg of langs de toevoersloot

Het pad langs het Westerkanaal is aan de oostzijde afgegraven, dat is de kant van het infiltratiegebied. Inmiddels is vanaf de betonweg te zien wat het effect is. Hier is nu een vochtige oever waar verschillende soorten planten weer kunnen groeien,  zoals orchidee, zegge en parnassia. Ook zijn er stukken ingericht met rietkragen voor rietvogels. Het leefgebied van de zeldzame waterspitsmuis die in de Amsterdamse Waterleidingduinen voorkomt, is hiermee uitgebreid.

Op dezelfde manier als bij het Westerkanaal, zijn de oevers van de toevoersloot op een aantal plekken afgegraven voor een natuurvriendelijke ontwikkeling en herinrichting. De hogere oeverdelen bieden nestgelegenheid voor de ijsvogel. We zorgen ervoor dat de poelen in de omgeving van de toevoersloot schoon en open blijven, voor onder meer libellen en de rugstreeppad. 

Om de natuur een handje te helpen, hebben we bij het Westerkanaal na het afgraven van de oeverdelen riet aangeplant. Ook is er toen maaisel uitgestrooid met daarin zaden. Het riet en het maaisel komen uit de AWD, van locaties waar we vanuit natuuroogpunt gemaaid hebben.

Uit onderzoek weten we dat er ook in de bodem langs het Westerkanaal nog zaad van bijzondere plantensoorten aanwezig is. Dat zorgde ervoor dat er na de ingreep al snel resultaat te zien was. De grond die bij de aanleg van deze oevers is vrijgekomen, is grotendeels voor een ander project in het duin hergebruikt. Op die locatie in het infiltratiegebied was toen wat extra grond nodig om de drinkwaterproductie zo goed mogelijk te laten verlopen.

Tekst gaat verder onder de foto's.

Op een paar plekken in het infiltratiegebied staat het water soms boven het maaiveld in kwelplassen, terwijl het juist door het duinzand in de geulen gefilterd moet worden. Via drains wordt het gefilterde water opgevangen en afgevoerd. Om al het water via de geulen te kunnen filteren is het nodig om bij de ontstane kwelplassen het maaiveld te verhogen. De grond die vrijkomt bij het aanleggen van natuurvriendelijke oevers wordt hiervoor hergebruikt. Bij het ophogen wordt de locatie ook opnieuw ingericht. Daardoor verbeteren we de natuurwaarde van het gebied. Er ontstaat een typisch duinlandschap, met duingraslanden en duindoorns.

Door het combineren van werkzaamheden voor de natuurvriendelijke oevers, is er minder vrachtverkeer nodig. Toen we werkten aan de oevers van het Westerkanaal, hebben we voor het ophogen van grond rond de infiltratiegeulen ook gebruikgemaakt van kalkrijke grond uit een ander project. Die grond was vrijgekomen bij het aanleggen van stuifkuilen bij de Haasvelderduinen. Door alles zoveel mogelijk in eenzelfde of aaneensluitende periode te doen, beperken we de eventuele overlast voor natuur en recreant.

Het aanleggen van de natuurvriendelijke oevers bij het Noordoosterkanaal en het Barnaartkanaal, is ook een voorbeeld van gecombineerd werk. De oevers worden natuurvriendelijk ingericht en de grond wordt voor een groot deel meteen gebruikt om een wandelpad te verbeteren. Een ander deel brengen we naar het zanddepot. Dat zullen we later hergebruiken voor andere gecombineerde projecten voor natuurherstel. 

In 2022 is aan het einde van het gecombineerde project Westerkanaal en toevoersloot, al 4,3 km aan natuurvriendelijke oevers en 2,2 ha aan duingrasland in het infiltratiegebied gecreëerd. Een mooi resultaat voor het behoud en het versterken van de natuurwaarde en de biodiversiteit van de Amsterdamse Waterleidingduinen.

Omdat het hier om het infiltratiegebied gaat (waar publiekstoegang verboden is), is het niet mogelijk om deze natuur van heel dichtbij te bewonderen. Vanaf de betonweg aan de westkant langs het Westerkanaal is de oever van het kanaal goed te zien. Op die hoogte en vanaf een afstandje is er een fraai zicht op de natuurontwikkeling in dit gebied.

In 2026 wordt het aantal kilometers van natuurvriendelijke oevers verder uitgebreid bij het Noordoosterkanaal en het Barnaartkanaal. 

Tijdpad voor de locaties Noordoosterkanaal en Barnaartkanaal

Van 31 augustus tot ongeveer half oktober 2026 leggen we nieuwe natuurvriendelijke oevers aan bij het Noordoosterkanaal (aan de noordzijde van het infiltratiegebied) en het Barnaartkanaal (in het infiltratiegebied, ten noorden van de Duizendmeterweg). 

De afgegraven grond bij de oever van het Noordoosterkanaal wordt gebruikt om een lang wandelpad (stippellijn op de kaart) langs dit kanaal te verbeteren. 

 

 

 

Tijdpad voor locaties langs de toevoersloot

De werkzaamheden voor het aanleggen van natuurvriendelijke oevers op verschillende locaties langs de toevoersloot (zie de groene lijnen op het kaartje) zijn destijds op 22 augustus 2022 gestart en hebben een paar maanden geduurd.

 

Tijdpad voor locaties langs het Westerkanaal

Van 17 november 2021 tot eind februari 2023 hebben we natuurvriendelijke oevers aangelegd bij het Westerkanaal. Dat maakte toen deel uit van drie projecten waar tegelijkertijd aan werd gewerkt:

• Aanleggen natuurvriendelijke oevers langs het Westerkanaal.
• Verhogen grond bij een aantal geulen in het infiltratiegebied.
• Hergebruiken van grond vanuit een tijdelijk depot Haasvelderduinen.

De projecten voor het aanleggen van natuurvriendelijke oevers wordt gesubsidieerd door de provincie Noord-Holland (Kenmerk: 953897/959394).