1. Faunabeheerplan & ontheffing
Op 9 maart 2021 is het nieuwe Faunabeheerplan damherten 2020-2026 (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)voor Noord- en Zuid-Holland door de provincie Noord-Holland goedgekeurd. Het plan is een uitwerking van het provinciale beleid en is opgesteld door de Faunabeheereenheden Noord- en Zuid-Holland. Het is een voortzetting van het voorgaande beheerplan (2016-2020) en beschrijft en onderbouwt de noodzaak van beheermaatregelen voor de komende jaren. Het vormt de onderbouwing voor de aan te vragen ontheffingen bij Gedeputeerde Staten voor de uitvoering van het damhertenbeheer.
2. Rapportages beheer
Vanaf de start van het beheer in 2015 is een rapportage over het beheer van de damherten in de AWD aan de gemeenteraad van Amsterdam aangeboden. Vanaf seizoen 2018-2019 is geen apart rapport voor de AWD gemaakt en zijn de gegevens net als andere jaren terug te vinden in het gezamenlijke rapport van de Faunabeheereenheid.
- Beheer- en telrapportage damherten 2024-2025 FBE (Verlaat de website)
- Beheer- en telrapportage damherten 2023-2024 FBE (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)
- Rapportage Beheer damherten 2022-2023 FBE (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)
- Rapportage Beheer damherten 2021-2022 FBE (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)
- Rapportage Beheer damherten 2020-2021 FBE (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)
- Rapportage Beheer damherten 2019-2020 FBE (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)
- Rapportage Beheer damherten 2018-2019 FBE (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)
- Rapportage Beheer damherten 2017-2018 (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)
- Rapportage Beheer damherten 2016-2017 (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)
- Rapportage Beheer damherten 2015-2016 (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)
3. Onderzoek en rapporten
Er is de afgelopen jaren veel onderzoek gedaan naar mogelijkheden van damhertbeheer en de invloed van damherten op verkeersveiligheid en biodiversiteit. Vanaf 2015 zijn enkele rapporten van onafhankelijke organisaties over schade van damherten aan flora en fauna verschenen.
Invloed damherten op biodiversiteit
Invloed op planten, vegetatie en habitats
- De invloed van het uitsluiten van damherten en andere grazers op de biodiversiteit (Verlaat de website) / Rodriguez, Oostermeijer, Van Til et al. / 2026
- Effecten van Damherten in de duinen (PDF) (Verlaat de website) / Van Til et al. Stratiotes 63 - 2026
- The Impact of Fallow Deer grazing on the Biodiversity of a Dutch Coastal Dune System (PDF) (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website) - Vincent van der Spek / Waternet 2024
- Advies OBN Deskundigenteam Duin- en Kustlandschap (2018) (pdf) (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website) zie hieronder duiding en onderzoek exlosures
- Invloed van Damherten op de vegetatie (Van der Goes en Groot, 2020) (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)
- Invloed damhertbegrazing op fysieke toestand moeraswespenorchissen (artikel Waternet, 2018) (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)
- Invloed damhertbegrazing op bloemplanten en dagvlinders (KNNV artikel Levende Natuur, 2017) (pdf) (Verlaat de website)
- Invloed damhertbegrazing op flora (KNNV artikel Tussen Duin en Dijk, 2017) (pdf) (Verlaat de website)
- Invloed van damherten op de flora van de AWD (Floron, 2015) (pdf) (Verlaat de website)
- Effect damhertenbegrazing op bloemplanten AWD (Waternet, 2015) (pdf) (Verlaat de website)
- Effecten damhertbegrazing op nectarplanten AWD (Waternet, 2014) (pdf) (Verlaat de website)
- Effecten damhertenbegrazing op nectar- en waardplanten AWD (Waternet, 2013) (pdf (Verlaat de website))
- Expertoordeel OBN Deskundigeteam: effect op habitats en landschap OBN-rapport 2013 (pdf) (Verlaat de website)
Advies OBN rapport 2018 en onderzoek exclosures
Uit monitoring blijkt dat de biodiversiteit in de AWD steeds verder achteruit gaat. Dit ondanks het actief beheer van de damherten de afgelopen drie jaar. De afgelopen jaren zijn verschillende herstelmaatregelen uitgevoerd en nog gepland (tot voor kort gefinancierd door het Programma Aanpak Stikstof, PAS), om de habitats te herstellen. Waternet heeft het OBN Deskundigenteam Duin- en Kustlandschap in 2018 gevraagd te onderzoeken of deze maatregelen wel het juiste resultaat gaan brengen.
Het OBN concludeert dat de ontwikkeling van de natuurkwaliteit in de AWD inderdaad negatief is. Daarom adviseert het om een aantal van de geplande herstelmaatregelen niet uit te voeren. Daarnaast stellen zij voor om een aantal exclosures te plaatsen (hekken) om te voorkomen dat damherten hier grazen. Op deze plekken krijgen habitats ruimte om te herstellen. Tegelijk kan er onderzoek plaatsvinden naar de impact van begrazing door damherten op de habitats.
De voorgestelde reductie van herstelmaatregelen is inmiddels met de provincie afgesproken. Het onderzoek voor de exclosures wordt door de Stichting Bargerveen en de Universiteit van Amsterdam uitgevoerd en is eind 2019 in gang gezet.
Invloed op ongewervelde dieren
- Populatiebeheer damherten en vlindertrends (PDF)
- Update dagvlinderstand en damherten AWD en NPZK t/m 2016 (De Vlinderstichting, 2017)(pdf) (Verlaat de website)
- Effecten van damherten op de dag- en nachtvlinderstand AWD en NPZK t/m 2014 (De Vlinderstichting, 2015) (pdf) (Verlaat de website)
- Invloed damherten op bijen, hommels en zweefvliegen AWD (EIS-Kenniscentrum Insecten, 2015) (pdf) (Verlaat de website)
- Invloed van damherten op mieren AWD (EIS Kenniscentrum Insecten, 2015) (pdf) (Verlaat de website)
- Parels van de duinen: rapport over effecten op parelmoervlinders (Waternet, 2014) (pdf) (Verlaat de website)
Invloed op gewervelde dieren
- Ontwikkeling damhert- en reeënpopulatie AWD 2019 (pdf) (Verlaat de website)
- Damherten en nachtegalen (Waternet artikel De Fitis, 2016 (pdf) (Verlaat de website)
- Effect damherten op zoogdieren (Zoogdiervereniging, 2015) pdf) (Verlaat de website)
Samenvattingen invloed damherten op biodiversiteit
- Effecten damherten op flora en fauna (artikel Vakblad natuur bos landschap, 2016) (pdf) (Verlaat de website)
- Synthese onderzoeksrapporten biodiversiteit t/m 2015 (Waternet, 2015) (pdf) (Verlaat de website)
Invloed damherten op drinkwatervoorzieningen
Populatie en beheer
- Goudjakhalsonderzoek reguleren hertenpopulatie (Waternet, april 2020) (pdf) (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)
- Onderzoek naar sterfte winter 2012/2013 (Dutch Wildlife & Health Centre, 2013) (pdf) (Verlaat de website)
- Populatie damherten en reeën in relatie tot voedselaanbod AWD (Alterra, 2013) (pdf) (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)
- Contraceptie als methode in het beheer van hoefdierpopulaties (Wageningen Universiteit, 2010) (pdf) (Verlaat de website)
- Damherten in de Amsterdamse Waterleidingduinen; effecten van beleid (Alterra, 2007) (pdf) (Verlaat de website)
- Genetische variatie van damheren binnen en tussen de AWD en het NPZK (WENR, 2020) (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website).
Verkeersveiligheid
Overige documenten
- Beheervisie Amsterdamse Waterleidingduinen 2011-2022 (pdf) (Verlaat de website)
- Bezoek RDA-forum Raad voor dierenaangelegenheden 2016 (link) (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)
- Actief faunabeheer damherten - Het normenkader in de praktijk - Waternet 2018 (pdf) (Opent in nieuw venster) (Verlaat de website)